Tarihçe ve mevcut durum

Ülkemizde otomotiv sektöründeki ilk üretim adımı 1954 yılında Tuzla’da açılan Jeep fabrikası ile atılmıştır. Daha sonra 1967 yılında yerli araba Anadol’un üretilmesi, 1968’de Türk Otomobil Fabrikası’nın kurulması ve 1971’de Murat 124 modelinin üretiminin yapılmaya başlanması sektördeki öncü adımlar olmuştur. 2017 yılı itibariyle ülkemizde 12 adet otomotiv üreten şirket bulunuyor. Bunlardan 6’sı binek otomobil ve ticari araç üretirken, kalan 6’sı sadece ticari araç üretiyor. Türkiye’de üretim yapan marka ve modeller aşağıdaki tabloda yer alıyor.

2018 sonu itibariyle, Türkiye’de trafiğe kayıtlı toplam 22 milyon 865 bin 921 adet taşıt bulunuyor. Bunların %54’ünü otomobil, %16’sını kamyonet, %14’ünü motosiklet, %8’ini traktör, %3’ünü kamyon, %2’sini minibüs, %1’ini otobüs ve %0,3’ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturuyor.

2018 yılı satış istatistikleri

T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ve Ernst & Young Türkiye tarafından hazırlanan 2019 yılı “Türkiye’de Otomotiv Sektöründe Gündem” çalışması, otomotiv sektörü hakkında faydalı istatistikler paylaşıyor ve sektörün mevcut durumuna ışık tutuyor.

2018 yılında Türkiye’de 486 bin adedi binek araç ve 155 bin adedi ticari araç olmak üzere, toplam 641 bin adet araç satıldı. 2017 toplam satış adeti ile karşılaştırıldığında, bu rakam araç satışlarında bir önceki yıla göre %36’lık düşüş yaşandığını ifade ediyor. 2019 yılı ilk çeyrek döneminde gerçekleşen araç satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %45 oranında gerilemiş.

Geçtiğimiz sene satılan 641 bin adet aracın, yaklaşık %36’sı Türkiye’de üretilen araçlardan oluşmuş. 2018 yılında Türkiye’de en fazla binek aracı satışı yapan marka Renault olmuş. Toplam 77 bin adet araç satan Renault’u sırasıyla Volkswagen, Fiat, Hyundai ve Toyota takip ediyor. Geçtiğimiz sene ticari araç satışlarının lideri ise Ford olmuş. 42 bin adet ticari araç satan Ford’u, sırasıyla Fiat, Volkswagen ve Renault izliyor.

Üretim istatistiklerine göre 2018 senesinde Türkiye’de 1,02 milyon binek araç ve 524 bin ticari araç olmak üzere, toplam 1,55 milyon adet araç üretilmiş.

Üretilen araç sayısında bir önceki seneye göre %10 düşüş gerçekleşmiş. 2019 yılı ilk çeyrek döneminde gerçekleşen araç üretimi ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %16 oranında gerilemiş.

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) açıkladığı 2019 yılının ilk yarısına ait üretim, ihracat adetleri ile pazar verilerine göre, Türkiye’de toplam üretim bu yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre %13 azalarak 735,062 adet olarak gerçekleşmiş. 2017 ile 2018 yıllarında Türkiye’de üretilen araç sayıları karşılaştırıldığında ise Renault satışlarında %26, Fiat satışlarında %32 ve Hyundai satışlarında %41’lik düşüş gerçekleşmiş.

2018 senesinde, Türkiye’de üretilen araçların %85’i yurtdışına ihraç edilmiş. 2017 ile kıyaslandığında, ihraç edilen araç sayısı nerdeyse aynı kalmış.

Türkiye’de üretilen araçların en büyük pazarı olan Avrupa taşıt pazarı 2018 sene içerisinde %0,4 büyümüş yani adet bazında 2017 ile nerdeyse aynı seviyede kalmış. Avrupa ülkeleri içerisinde en büyük 5 pazar sırasıyla Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya ve İspanya.

2017 yılı itibariyle ülkemizde 12 adet otomotiv üreten şirket bulunuyor. Bunlardan 6’sı binek otomobil ve ticari araç üretirken, kalan 6’sı sadece ticari araç üretiyor. Kapasite kullanımı olarak bakıldığında, 2017 senesinde, ortalama kapasite kullanımı %88 iken, 2018 senesinde %80’e gerilemiş.

The post Otomotiv sektörü nereye gidiyor? appeared first on Şayeste Kauçuk & Kimyevi.

Hevea Brasiliensis, don görülmeyen, tropik ve subtropik iklimlerin ağacıdır. Bu ağaçların yetişmesi için yıllık 2.500 milimetre civarı yağış ve yağmurlu geçen bahar ayları gereklidir. Bunun sonucu olarak, ağacın yetiştiği alanlar sınırlıdır. Güneydoğu Asya ve Batı Afrika’da geniş plantasyonlar bulunmaktadır ancak ağacın doğal habitatı olan Brezilya’da ekim alanları tamamen yok olmuştur.

Kesim ile süt elde etme (Tapping) ve Pıhtılaşma (Koagülasyon)

Hevea Brasiliensis ağacının kabuğu kısmen kesildiğinde, kesilen kısmın içinden sütlü bir sıvı akar ve kuruduğunda lastikli bir filme dönüşür. Akan süte lateks ismi verilir, lateks sütü yaklaşık 0.5 mikrometre çapında, yüksek moleküler ağırlıklı bir kauçuk polimeri olan cis-poliizopren taneciklerinden oluşur. Bu tanecikli sıvı süspansiyonu %30 katı kauçuk içerir.

Kauçuk ağaçları her iki günde bir kez “tap” edilir ve her seferinde yaklaşık 50 gram katı kauçuk içeren lateks elde edilir. Standart kesim yöntemi ile ağaç gövdesinin yarısı, kesim için uygun olan en yüksek noktadan başlayarak, 30°’lik bir açıyla, soldan sağa doğru kesilir. Takip eden her kesim bir öncekinin hemen altında yapılır. Bir kauçuk ağacı 5 veya 6 yaşındayken üretime başlar ve ağacın faydalı ömrü 20 yıldır. Bir dönümlük araziye 150-200 ağaç ekilebilir ve dönüm başına yılda yaklaşık 1,5-2 ton kauçuk üretilebilir.

Kauçuk sıvısının işlenmesi

Ağaçlardan elde edilen lateks toplanır ve lateks veya kauçuk olmak üzere işlenir. Lateks sıvısı, hiçbir işleme tabii olmadan, amonyak eklenerek korunabilir ve lateks konsantresi olarak sıvı halde işlendiği ülkelere taşınabilir. Piyasada satılan lateksin kauçuk oranı (DRC = Dry rubber content) %60 seviyesindedir, yüksek amonyak veya düşük amonyaklı çeşitleri olabilir.

Kauçuk elde etmek için ise, hasat edilen lateksi filtrelemek, suyla seyreltmek ve daha sonra asetik asit veya formik asit gibi maddeler kullanarak pıhtılaşmasını sağlamak gerekir. Bu işlem, ham doğal kauçuğu sıvıdan ayırır ve daha sonra işlenecek katı bir pıhtı yani kütle oluşturur. Bu kütleler ayrıca ağaçtan lateks toplama kaplarında oluşan ve kaplam (“cuplump”) ismi verilen otomatik pıhtılaşmalardan da oluşabilir. Bu kütleler daha fazla kirlenme seviyesine sahiptir ve bu nedenle doğal kauçuk sınıflarında kullanılırlar.

Dünya genelinde ağaçlardan toplanan doğal kauçuğun yaklaşık yüzde 10’u lateks olarak değerlendirilir, kalanı ise yaprak halinde, krep halinde veya blok halinde işlenen kauçuk ürünlerine dönüştürülür.

Kauçuk ağacı yetişen ülkeler

19.yüzyılın sonlarında, dünyadaki kauçuk üretiminin %99’u Brezilya tarafından yapılıyordu.

1876 yılında İngiliz bir kaşif, Sir Henry Wickham, Hevea Brasiliensis ağacının 70 bin tohumunu Brezilya’dan kaçırarak Londra’ya getirdi. Londra’da Kew Bahçesi’ne ekilen bu tohumlar, daha sonra Sri Lanka, Singapur, Malezya ve Endonezya’daki plantasyonlara gönderildi.

Kauçuk ağacı yetiştiriciliği, 1888-1912 arası Singapur Botanik Bahçeleri direktörü olan Henry N. Ridley’nin çalışmaları sonucunda önemli ölçüde gelişmiş, Ridley, günümüzde hala kullanılan bahçecilik ve tapping yöntemlerini belirlemiştir.

1905 yılında, Malezya ilk kauçuk ihracatını yaptı. Günümüzde, dünyadaki doğal kauçuk üretiminin %91’i Asya kıtasında gerçekleşiyor, Brezilya ise dünya üretiminin %1’den az bir kısmını gerçekleştiriyor.

Ülkelere göre doğal kauçuk üretimi – 2018

2018 yılında dünyada 13,8 M ton doğal kauçuk üretilmiştir, 2017 yılında ise bu sayı 13,5 M ton olarak gerçekleşmiştir. 2017 senesinde dünyada toplam 15,1M ton sentetik kauçuk üretilmiştir, buna göre dünyadaki kauçuk üretiminin %53’ü sentetik kauçuk olmuştur. Dünyada üretilen toplam kauçuğun yaklaşık %70’i araç lastiği üretiminde kullanılmaktadır.

Kauçuğun özellikleri

• Kauçuk esnek bir maddedir. Isıtılınca yumuşar, 180°C’de yapışkan hale gelir, 220°C’de tamamen erir. Bu sıcaklıktan sonra kauçuğun damıtılması başlar. Damıtma ürünü akıcı, yağımsı bir sıvıdır, buna “kauçuk yağı” denir. Bu yağ kauçuğun çözücüsü olarak kullanılır.
• Kauçuk havadan oksijen alarak ve ışık etkisiyle eskimeye başlar. Kauçuğun başlangıçta yüzeyi yapışkan olur, sonra sertleşmeye, çatlamaya başlar.
• Fiziksel özellikleri esneklik, elektrik yalıtkanlığı ve plastik bir durum alabilmesidir.
• Terebentin, eter, aldehit fenol, anilin, piridin, klorlanmış hidrokarbonlar kauçuğu çözer.
• Alkol ve ketonlar kauçuğa etki etmezler

Doğal kauçuk 5 sene boyunca özelliklerini kaybetmeden depolanabilir. Depolama için en uygun hava sıcaklğı 15 – 30°C’dir.

The post Kauçuk ağacı appeared first on Şayeste Kauçuk & Kimyevi.

Amerika yerlilerinin kauçuk kullandıklarına dair ilk ciddi araştırma 1735’te Güney Amerika’ya gönderilen ve Fransız coğrafi keşif grubunun üyesi olan Charles-Marie de La Condamine tarafından yapılmıştır. La Condamine, Hevea Brasiliensis ağacının yoğunlaştırılmış suyunu Fransızca’da “ağlayan ağaç” anlamına gelen caoutchouc olarak tanımlamış ve Avrupa’ya kauçuk örnekleri göndermiştir.

Kauçuk hakkında ilk bilimsel makale de 1751 yılında Fransız François Fresneau tarafından yazılmış ve 1755’te yayınlanmıştır.

Bundan birkaç yıl sonra, 1770’de, İngiliz bilim adamı Joseph Priestley, kauçuk numunelerini İngiltere’ye getirmiş ve kauçuğun kağıt üzerindeki kurşun kalem izini silmek için kullanılacağını keşfetmiştir. Bu özelliğinden dolayı kauçuk, İngilizce’de silgi anlamına gelen rubber ismi ile anılmaya başlanmıştır.

Aynı tarihlerde Fransız bilim insanları kauçuğu neft yağı kullanarak sıvı haline geri döndürmeyi ve bu şekilde kauçuğu farklı ebat ve boyutlarda üretmeyi başarmışlardır. Dünyada ilk kauçuk boru bu tarihte üretilmiştir. 1803 yılında ise Fransa’da kauçuk hammaddesinden kadın çorapbağı üreten bir fabrika açılmıştır.

Kauçuk hammaddesinin endüstride kullanılmaya başlanması 19. yüzyılın başlarına denk gelir. İskoç kimyager, Charles Macintosh 1823’te naftayı ucuz ve etkili bir çözücü olarak kullanmayı yeniden keşfetmiştir. İki kumaş arasına kauçuk ve nafta çözeltisi yerleştiren Macintosh günümüzde “Macintosh” olarak da bilinen çift dokulu ve su geçirmez pelerinleri üretmiştir.

Macintosh’un meslektaşı ve daha sonra ortağı olan Hancock’un çalışması ise kauçuk endüstrisinin başlangıcı adına daha büyük önem taşıyor. Kauçuğu farklı şekillerde kumaşların üzerinde deneyen Hancock, çalışmaları sonuç vermeyince atık kauçukları kesmek üzere bir mastikatör icat etmiştir. Elle sürülen ve çivili bir rulonun döndürüldüğü bu ahşap makine, kauçuğu parçalara ayırmak yerine, ileri üretim aşamalarında kullanıma uygun olacak homojen hale getirerek, endüstriyel kullanımının yolunu açmıştır.

Hancock ile aynı yıllarda Amerikalı Edwin Chaffee kauçuğun düz yapraklar olarak çıkmasını sağlayan kalenderi icat etmiş ve Amerika’daki ilk kauçuk fabrikasını açmıştır.

Macintosh ve Hancock’un çabaları kauçuğun endüstriyel hammadde olarak kullanımı konusundaki bazı sorunları çözmesine ragmen, diğer önemli dezavantajlar yani doğal kauçuğun hava sıcaklığına göre değişmesi (sıcakla yumuşaması ve soğukla sertleşmesi), yapışkan olması, kokulu olması ve şeklinin kolay bozulabilmesi halen kauçuğun endüstride kullanımı engel oluşturmaya devam etmiş. Tüm bu dezavantajlar, 1839’da Amerikalı mucit Charles Goodyear tarafından tesadüfen keşfedilen vulkanizasyon işlemi ile giderildi. Kauçuk parçalarını kükürt eşliğinde yüksek ısıya maruz bırakan Goodyear, ilk başta yanmaz lastik daha sonra ise vulkanize kauçuk ismini verdiği ve hava şartlarına dayanıklı olan bir ürün yarattı.

Vulkanizasyon işlemi, doğal kauçuğun önce makine ve bisikletlerde ve daha sonra otomobillerde kullanılmasına izin vererek, modern kauçuk endüstrisini mümkün kılmıştır. Daha sonraki keşifler ile Goodyear’ın orijinal teknikleri geliştirilmiş olsa da, vulkanizasyon süreci temelde aynı kalmıştır.

1840 yılında İngiliz Robert Thomson tarafından araba tekerleklerine eklenmek üzere, içi hava dolu kauçuk tüpler icat edilmiş ancak kauçuğun tekerlek için kullanımı 1888 yılında İskoç John Boyd Dunlop tarafından, oğlunun bisikleti için yaptığı havalı bisiklet lastiği ile başlamıştır.

20. yüzyılın başları sentetik kauçukların üretilmesine şahit oldu. 1909’da Almanya’da Bayer laboratuvarlarında çalışan Fritz Hofmann tarafından ilk sentetik kauçuk üretilerek, dünyadaki ilk patenti alındı. Bununla birlikte, sentetik kauçuğun endüstriyel kullanımı 1910’da, birbirlerinden bağımsız çalışan iki İngiliz, Matthews ve Strange ve bir Alman Harries tarafından, sodyumun polimerleşmeyi hızlandırmak için bir katalizör olarak kullanılmasıyla mümkün oldu. 1914-1918 arasındaki I. Dünya Savaşı sırasında, Almanya’da ticari ölçekte metil kauçuk yapıldı.

Sektördeki önemli gelişmelerden biri de ilk kapalı karıştırıcının icadı oldu. İngiliz Fernley H. Banbury, 2 Ekim 1916’da kendi ismini verdiği kapalı karıştırıcının orijinal patentini aldı. Günümüz teknolojisinin çok ilerlemiş olmasına ragmen, halen Banburyler farklı boyut, şekil ve tipte kauçukları, ilgili kimyasal maddeler ve dolgu maddeleri karıştırmak için kullanılmaya devam edilmektedir.

20. yüzyılın başlarında, Avrupa ve Kuzey Amerika’da otomobil sektörünün kurulmasıyla birlikte kauçuğa olan talep hızla arttı. Otomotiv endüstrisi, II. Dünya Savaşı’na kadar, lastikleri ve diğer bileşenleri için tamamen doğal kauçuğa bağlı kaldı. Ancak Japonya 1941’de savaşa girdikten sonra, Müttefik ülkelerin Sri Lanka hariç tüm Asya’daki doğal kauçuk kaynakları ile ilişkisi kesildi. Bundan dolayı, ABD’de ilk başlarda guayule çalısı ve karahindiba gibi alternatif doğal kauçuk kaynakları geliştirmeye çalışıldı ancak daha sonra sentetik kauçuğa ağırlık verildi. II. Dünya Savaşı’nın sonunda doğal kauçuk kaynaklarının açılmasıyla düşüşe geçen sentetik kauçuk endüstrisi, 1950’lerin başlarında teknolojinin de yardımıyla oluşturulan üstün özellikli sentetik kauçukların üretimiyle büyümeye devam etti.

The post Endüstri tarihi appeared first on Şayeste Kauçuk & Kimyevi.

Doğal kauçuk çeşitleri

Kauçuk plantasyonlarında elde edilen hem sıvı formdaki lateks (Field Latex) hem de pıhtılaşmış formdaki lateksten (Field Coagulam) doğal kauçuk (NR) üretilir. Plantasyonlardan gelen pıhtılaşmış formdaki lateks, ağaç üzerindeki kesik kenarda kendinden pıhtılaşmış lateks ve toplama kaplarındaki pıhtılaşmış lateksin (Cuplump) toplanmasıyla oluşur.

Doğal kauçuk aşağıdaki 4 formda işlenir ve pazarlanır:

• Yaprak halinde
• Blok halinde (TSR – Teknik olarak belirlenmiş kauçuk)
• Krep halinde
• Lateks konsantresi olarak

Yaprak halinde kauçuk

Kauçuğun bu türü, en eski ve en popüler türüdür. Üretilmesi kolay ve basit olan bu tür, çoğu ülkede küçük üreticiler tarafından üretilir ve satılır. Uluslararası piyasada RSS Kauçuk (Ribbed Smoked Sheets) ve ADS (Air Dried Sheets) olmak üzere iki tipi mevcuttur.

Ribbed Smoked Sheets (RSS)

Field Latex %70 oranında su içerir. Yapılan işlemlerle, lateks dış maddelerden temizlenmesi için elenir, pıhtılaştırılır ve tabaka halinde haddelenir. Bu tabakalar daha sonra duman ile kurutulur ve RSS olarak bilinen Ribbed Smoked Sheets üretilir. RSS Kauçuk, duman kullanılarak tamamen kurutulmuş, pıhtılaşmış lateks tabakalardan oluşur. Bu kauçuğun sınıfları yani gradeleri renk, tutarlılık ve ürün üzerindeki defoların görsel değerlendirilmesiyle belirlenmektedir ve RSS 1 en saf kaliteyi temsil eder. RSS Kauçuk sınıfları Uluslararası Kauçuk Kalite ve Paketleme Konferansı (The International Rubber Quality and Packing Conference – IRQPC) tarafından uluslararası standartlar oluşturmak için 1979’da çıkarılan Yeşil Kitap (Green Book)’a göre belirlenmiştir.

Air Dried Sheets (ADS)

Ülkemizde Erdrayt olarak bilinen ürünlerin üretim şekli RSS ile aynıdır ancak duman yerine hava şartları ile kurutulurlar, bundan dolayı RSS’e göre daha şeffaf renge sahip olurlar. Bu kauçuk türü kuru, temiz, sağlam ve lekesiz olur, içerisinde reçineli madde ve kabarcıklar bulunmaz.

Blok halinde kauçuk (TSR – Teknik olarak belirlenmiş kauçuk)

Kauçuk kontrollü koşullar altında yıkanır, parçalanır ve granüle edilerek, TSR yani Technically Specified Rubber (Teknik olarak belirlenmiş kauçuk) olarak anılan blok kauçuk üretimi için kullanılır.

İSO (Uluslararası Standartlar Örgütü) ilk olarak 1964 yılında Doğal Kauçuk Teknik Spesifikasyonları şartnamesini yayınlamıştır. Bu şartnameye dayanarak, Malezya, 1965 yılında SMR – Standart Malezya Kauçuğu üretimini başlatmış ve o zamandan beri tüm doğal kauçuk üreten ülkeler bu şartnameye göre kendi kauçuklarını üretmeye ve TSR olarak pazarlamaya devam etmişlerdir. ISO tarafından belirlenen kalite standartları, ürün içerisinde izin verilen maksimum toprak (kir), kül, nitrojen, uçucu maddeler ve plastiklik muhafaza endeksi içeriğini belirler.

Ülkelere göre TSR türleri:

• SMR: Standard Malaysian Rubber (Standart Malezya Kauçuğu)
• SIR: Standard Indonesian Rubber (Standart Endonezya Kauçuğu)
• SSR: Standard Sri Lanka Rubber (Standart Sri Lanka Kauçuğu)
• SVR: Standard Vietnam Rubber (Standart Vietnam Kauçuğu)
• STR: Standard Thailand Rubber (Standart Tayland Kauçuğu)
• ISNR: İndia Standard Natural Rubber (Hindistan Standart Doğal Kauçuk)

TSR’lerin isimlendirilmesi 3 veya 4 harfli ülke koduyla başlar, daha sonra ülke koduna üretilen ürünün, izin verilen azami toprak (kir) içeriğini binde olarak ifade eden sayı eklenir. Örneğin lastik ve otomotiv endüstrisinde kullanılan en yaygın kalite SMR 20’dir. Bu Malezya’da üretilen ve kirlilik oranı %0,2’yi geçmeyen TSR ürününü ifade eder.

TSR’nin yaprak halinde veya krep halinde işlenen doğal kauçuklara göre bazı avantajları vardır:

• Homojen olduğundan kesin ve net sınıflara ayrılır, bu yüzden tüketicilerin gereksinimlerine göre doğru TSR sınıfını seçmeleri kolaydır
• Ürünün içerisindeki yabancı ve uçucu maddelerin miktarı belli olduğu için, ürünün gerçek faydasını değerlendirmek mümkündür
• Standart boyda, kompakt ve polietilen sargılı balyalar şeklinde satıldığı için, depolanması ve taşınması kolaydır ve düşük maliyetlidir ayrıca taşıma ve depolanma sırasında değerinden kaybetmez

ISO, 5 adet TSR sınıfını aşağıdaki kriterlere göre belirlemiştir:

TSR’nin dünya doğal kauçuk ihracatı pazarındaki payı %60 civarındadır.TSR’ler genellikle uluslararası pazarda 33 1/3 kg balya, 35 kg balya ve Hindistan’da 25 kg balyalık bloklar şeklinde paketlenir. Tüm TSR’lerin ISO 2000 standardı tarafından belirlenen teknik özelliklere uyumlu olması gerekmektedir.

Krep halinde kauçuk

Krep halindeki doğal kauçuk, Field Latex veya Field Coagulam’ın, krep ismi verilen ağır merdanelerden geçirilmesi ve ortam sıcaklığında kurutulması ile üretilir. Bu kauçuk dıştan bakıldığında kırışık bir dantel dokusuna sahiptir.

Kauçuk tipleri arasında, krep halinde kauçuk en az üretilen kauçuk türüdür. Günümüzde üretimi sadece Sri Lanka ve Hindistan’da devam eden krep halinde kauçuk, yılda 75.000 ton civarı üretilmektedir.

Üretildikleri malzemenin tipine bağlı olarak farklı krep kauçuk türleri mevcuttur. Yeşil Kitap’a göre Pale Latex (Soluk renkli lateks – Field Latex’ten üretilir), Estate Brown Crepes (Estate Kahverengi Krep, Field Coagulam’dan üretilir), Thin Brown Crepes (İnce kahverengi krep), Thick Blanket Crepes (Kalın battaniye krep) ve Standard Flat Bark crepe (Standart Düz Kabuklu krep) isimli çeşitleri vardır.

Lateks  

Lateks, polimer taneciklerinin su içinde dağılmış haline verilen addır. Hava ile karşılaştığında katılaşan bu bitki özütü, çoğu zaman beyazdır ancak bazı bitkilerde sarı, turuncu ya da kırmızı da olabilir. Lateks karmaşık bir sıvı bileşimidir ve içerisinde protein, nişasta, alkaloid, şeker, yağ, sakız, tanin, reçine gibi birçok madde bulunur. Ayrıca lateks monomerlerin emülsiyon polimerizasyonu ile sentetik olarak hazırlanabilir.

Doğal lateks özsütünün yaklaşık %30’u doğal kauçuktur. Lateks sütünün içerisinde mikroorganizmalar yaşayamaz ve alerjilere yolaçan mite’lar barınamaz.

Ağaçlardan elde edilen lateks sıvısı, hiçbir işleme tabii olmadan, amonyak eklenerek korunabilir ve lateks konsantresi olarak sıvı halde işlendiği ülkelere taşınabilir. Piyasada satılan lateksin kauçuk oranı (DRC = Dry rubber content) %60 seviyesindedir, yüksek amonyaklı, düşük amonyaklı, çifte santrifüj (Double Centrifuged) ve yüksek kauçuk oranlı lateks (High DRC latex) isimli çeşitleri vardır.

Dünya genelinde ağaçlardan toplanan doğal kauçuğun yaklaşık yüzde 10’u lateks olarak değerlendirilir, kalanı ise yaprak halinde, krep halinde veya blok halinde işlenen kauçuk ürünlerine dönüştürülür.

Sentetik kauçuk çeşitleri

Her biri kendi bileşenlerine ve niteliklerine sahip olan 200’den fazla sentetik kauçuk türü vardır. Tüm sentetik kauçuklar, monomerlerin kimyasal olarak bir araya getirildiği polimerizasyon işleminden doğarlar. Polimerizasyon işlemi, genellikle sıvı veya gaz halde olan monomeri bir kauçuk, plastik veya life dönüştürür.

Dünyada en çok kullanılan sentetik kauçuk türü olan SBR – Stiren Bütadien Kauçuk iki monomerden yapılmıştır – sıvı olan stiren ve gaz halinde olan bütadien. Stiren genellikle etil benzinden elde edilir. Etil benzin, petrolden üretildiği gibi, etilen ve benzinden de sentezlenebilir. Bütadien ise rafineri işleyişinde ortaya çıkan gazlardan elde edilir. Stiren ve bütadienin polimerizasyonu bir katalizör varlığında gerçekleşir, monomerlerin bir organik çözelti içerisinde çözümü veya su içerisinde emülsiyon yoluyla yayılmaları ile gerçekleşir. Lateks formundaki yeni polimer kırıntı haline gelecek şekilde pıhtılaştırılır, elenir, yıkanır ve süzülür. Polimer kırıntısı, sıcak hava fırınında kurutulur, daha sonra kuru kauçuk olarak balyalanır ve sevkiyat için polietilen torbalarda paketlenir.

Sentetik kauçuklar, gerilim altında elastik deformasyona maruz kalma yeteneğine sahip ancak gerilim sonrası, önceki hallerini herhangi bir kalıcı deformasyona uğramadan koruyabilen yapay polimerlerdir. Polimerize edilen kimyasal maddeye bağlı olarak, sentetik kauçuk bir bowling topu kadar sert veya bir lastik bant kadar esnek veya bir sünger kadar yumuşak olabilir. Çeşitli sentetik kauçukları üretmek için kullanılan yaklaşık yirmi farklı kimyasal türü vardır, bunlardan en popüler olanları şunlardır:

• EPDM: Etilen propilen dien kauçuk
• NBR: Akrilonitril bütadien kauçuk
• BR: Bütadien kauçuk
• SBR: Stiren Bütadien kauçuk
• Silicone: Silikon kauçuk
• CR: Kloropen kauçuk
• FKM: Fluoroelastomer kauçuk
• İR: İzopren kauçuk

Sentetik Kauçuk günümüzde tüm dünya genelinde üretilmekte olup başlıca üretici ülkeler Çin, ABD, Japonya, Güney Kore Cumhuriyeti ve Almanya’dır. 2017 senesinde dünyada toplam 15,1M ton sentetik kauçuk üretilmiştir, buna göre dünyadaki kauçuk üretiminin %53’ü sentetik kauçuk olmuştur.

The post Kauçuk çeşitleri appeared first on Şayeste Kauçuk & Kimyevi.

Araç lastiklerine ek olarak, fren hortumları, fren silindir contaları, benzin hortumları, contalar, körükler, motor soğutma suyu hortumları, alt salıncak – üst salıncak bağlantı burçlarında, amortisör bağlantı takozları, motor bağlantı takozları (kulaklar), cam silecekleri, aks körükleri, şaft mafsalları, kapı fitilleri, külbütör (üst kapak) contaları, V kayışları, triger kayışları, şanzıman sızdırmazlık contaları, yakıt enjeksiyon sistemindeki contalar, yakıt pompası contaları, sızdırmazlık elemanları, viraj denge çubuğu (stabilizatör) bağlantı burçları, elektrik kablo hatları koruma kılıfları, egzoz borusu bağlantı burçları için de kauçuk malzemeler kullanılmaktadır, bu yüzden otomotiv sektörü kauçuk malzemelerin en yoğun kullanıldığı sektördür.

Konveyör bant imalatı, ayakkabı üretiminde ökçe, pençe ve taban imalatı, beyaz eşya sektöründe kullanılan kauçuk körükler, contalar, sıcak ve soğuk su hortumları, otoyol ve viyadüklerde kullanılan elastomer yataklar, genleşme contaları, içme suyu borularında sızdırmazlık contaları, plastik ve alüminyum doğramaların profil ve contaları, tıpta ve cerrahide kullanılan ince borular, şişme bot ve balonlar, iş ve ameliyat eldivenleri, havaalanı, terminal binaları ve otellerdeki yer kaplamaları, yürüyen merdivenler ve taşıyıcı bantlar, tenis ya da golf toplarında kullanılan kauçuk ve kauçuktan üretilen çeşitli yapıştırıcı türleri, kauçuk malzemelerin kullanıldığı diğer alanlardır.

Günümüzde her türlü endüstriyel kullanım için, o kullanım alanı için ideal özellikler taşıyan kauçuklar kullanılmaktadır. Geniş anlamda doğal kauçuk ve sentetik kauçuk olmak üzere iki gruba ayrılan kauçukların 250’den fazla farklı çeşidi bulunmaktadır.

Aşağıdaki tabloda karşılaştırmalı olarak, hangi kauçukların hangi alanlarda farklılaştığı ve öne çıktığı gösterilmiştir:

The post Kullanım alanları appeared first on Şayeste Kauçuk & Kimyevi.